Мөхәббәт төҫө: Ҡыҙыл һәм Аҡ

Ҡыҙыл һәм аҡ төҫтәргә булған мөхәббәт 2022 йылда эш тормошобоҙҙо тамамлап, Текирдаг/Шаркөйгә күскәндә башланды.

Беләһегеҙ, был район шарап йөҙөмө баҡсалары менән мәшһүр һәм, шуға күрә, шараптары менән таныла. Әммә мин һәрҙәм шараптарҙан ерағында торғанмын. Был ераҡлыҡ шулай ҙур булған ки, шарап тураһында иң һуңғы иҫкә төшөрөүҙәрем урта мәктәп йылдарымда (1985-1987) ҡул һалғанда насар тәме булғаны һәм миңә көслө баш ауыртыуы килтергәне ине.

Ул ваҡыттан 2023 йылға тиклем яңынан шарап эсеүҙе иҫкә төшөрә алмайым. 2023 йылдың август айы килгәндә, хатыным Сельма Шаркөйҙәге дуҫтарыбыҙҙың өй шарабы яҫауын белде. Уларға үҙенең дә шарап яҫарға теләүен әйтеп, шарап яҫау процессында ҡатнашырға теләде. Миңә килгәндә, шарапты бик яратмағаным өсөн - әлбиттә, ул ваҡытта :) - ерағында тордом.

Әйтергә кәрәк, беҙ шарап яҫарға белмәнек; дуҫтарыбыҙҙың белемдәре һәм күрһәтмәләре менән яҫыласаҡ булған. Хатыным, шарапты яратҡаны өсөн, 100 кг йөҙөмдән шарап яҫайыҡ тип тәҡдим иткәндә, мин 50 кг-дан яҫайыҡ тинем, нисек булһа ла мин күп шарап эсмәйем ғүҙ. Һуңынан 11 сентябрь 2023 йылда үҙебеҙҙе баҡсала йөҙөм йыйғанда тапҡыҡ. Йөҙөм йыйғанда, ҡулдарым ҡан ҡыҙыл булып киткән ине. Беләһегеҙ, ҡыҙыл төҫтәге йимештәр һәм йәшелсәләрҙә антиоксиданттар бар. Быны иҫәпкә алып, хатынымға 50 түгел, ә башта үҙе йыйырға теләгән күләмдә 100 кг йөҙөм йыйыйыҡ тинем.

Ҡыҫҡаһы, йөҙөм йыйылды, берәм-берәм һайланды һәм тәптәлде. Киләһе мәҡәләмдә аңлатасаҡ ҡәҙемдәрҙе үтәп, шарабыбыҙҙы яҫатыҡ. Әммә был беренсе тырышлыҡ иһәнһеҙ хаталар менән тулы ине. Был хаталарҙың нимә икәнен һуңыраҡ алған белемдәрем нәтижәһендә өйрәндем. Әммә быға ҡарамаҫтан, сыҡҡан шараптың тәме иҫемдәге иҫке насар образдан бик ерағында булды. Һуңыраҡ белемлерәк дуҫтарыбыҙ һөйләгәндәрҙән беҙ күп хата яҫағаныбыҙҙы аңлатыҡ. Уйландым, әгәр был хаталарға ҡарамаҫтан шараптың тәме миңә яҡһа, был хаталар булмаған шараптың тәме нисек булыр ине? Мөтләҡ дөрөҫ белем алырға кәрәк ине. Шулай ҙа эшләнем.

Өс төрлө оешмаланан белем алдым, улардың береһе нигеҙҙән йөҙөм үҫтереү өҫтө ҡараған. Ҙур түләү түләп алған һуңғы белемем халыҡара танылған һәм ғәмәлдәге WSET 2-дәрәжәле сертификат булды. Шарап тураһында уҡыған күп китаптарымды әйтмәһәм дә була... Уйлайым, һорарға йыйынаһығыҙ: 2024 йылда һәм унан һуң шарап яҫатығыҙмы? Әлбиттә яҫатым. Күҙ алдығыҙға китерһәгеҙ, алған белемдәр нәтижәһендә киләһе йылда (2024 йыл йыйымы) яҫаған шарабым тағы ла яҡшыраҡ булды. 2025 йыл йыйымында ҡыҙыл һәм аҡ шарап яҫайым. Әлбиттә, был шараптарҙы тейешле закон кысаһында (TAPDK) ғаилә буларак үҙебеҙҙең ҡулланыуыбыҙ өсөн генә яҫайбыҙ. Ҡыҫҡаһы, шарапты яратмаған кеше буларак килеп еткән нөктә шул.

Нимә өсөн Мин Шарапты Яратып Ҡалдым?

Димәк, ферментация нәтижәһендә шарапҡа әйләнгән йөҙөм һыуы нимә өсөн миңә шулай тәьҫир итте? Үҙемә был һорауҙы биргәндә, үҙ эсемдә күп яуап таптым.

Шараптың тарихы бик борон ваҡыттарға, Милаттан элек неолит дәүеренең аҙағына, йәғни б.э.ч. 6000 йылдарға бара. Археологтарҙың Грузия башҡалаһы Тбилисинан 50 км ераҡлыҡтағы Көньяҡ Кавказҙың ике ауылында үткәргән тикшеренеүҙәре нәтижәһендә ул ваҡытта йәшәгән йәмғиәттәрҙең ҡулланған керамика әһбаптарында шарап эҙҙәре табылды. Башҡаса әйткәндә, стаканығыҙҙағы шарап ирендәрегеҙгә тигән мизгелдә, һеҙ ким дигәндә 8000 йыллыҡ тарих мирасын һәм хикәйәһен эсәһегеҙ. Был бик дулҡынландырғыс. Йөҙөм үҫтереү һәм, әлбиттә, шарап эшләү ул ваҡыттан бөгөнгө көнгә тиклем быуындан-быуынға күскән белемдәр менән үҫте. Айырыуса сәнәғәт революцияһына тиклем ул иҗтимағи-иҡтисади һәм мәҙәни тәртиптең төп нигеҙҙәренең береһе булған.

Шарап тыныс һәм нәфис алкоголь эсемлеге. Һәм ул үҙенә лә шулай мөғәмәлә ителеүен таләп итә. Мәҫәлән, арабеск музыка ғына туры килмәй. Ул матур әкрен музыка менән бергә барған әңгәмәләр һәм бейеүҙәрҙең ғәйәт яҡшы иптәше. Ул тыныслыҡтың ҡулынан тота һәм агрессиағә арҡаһын борона. Был яҡтан ҡараған, мәҫәлән, уны һыра эскән кеүек генә йотоп булмай. Йәки ким дигәндә йотмаҫҡа тейеш.

Стаканда әйләндереп, һуңынан еҫләп, һеҙҙе хуш еҫ донъяһына алып барыусы һәм һеҙҙе ул хуш еҫ менән һәйәхәткә сығарыусы тағы нимә эсемлек бар? Бармы? Ул тәҡдим иткән хуш еҫтәр һеҙҙе ҡайһы бер ваҡыт яҡын үткәнегеҙгә, ҡайһы бер ваҡыт балалығығыҙға алып бара.

Аҡ һәм ҡыҙыл шараптар табиғи рәүештә бер-береһеннән айырыла. Әммә аҡтар һәм ҡыҙылдар ҙа үҙ эстәрендә төрлө хуш еҫ профильдәрен күрһәтәләр. Тағы һәр шараптың үҙенә хас текстураль үҙенсәлектәре бар (көслөлөк, таннин һ.б.). Болоң барыһы ла иҫәпкә алынып, дөрөҫ ризыҡ менән берләштерелгәндә, тәмләрегеҙҙәге ул ғәйәт яҡшы берләшеүҙең ләззәтен онотаһығыҙмы?

Шарап тиһәгеҙ, аҡылға йөҙөм баҡсалары килә, йөҙөм үҫтереү килә, ауыл хужалығы килә, фермерҙар килә, климат килә, география килә, ҡыҫҡаһы табиғәт килә. Йөҙөм табиғәттең һеҙгә бүләк иткән бүләге.

Әлбиттә, шарап тураһында әйтергә тағы күп нәмә бар. Әммә ғына мөхәббәт менән ҡарарға был сәбәптәр етәрлекме?

Һуңғы Һүҙ

Киләсәктә блог яҙмалары аша шарап тураһында өйрәнгән һәм тәжрибә туплаған нәмәләремде бөтөн донъяға таратырға, был мөхәббәтте һәр кемгә һеңдерергә теләйем. Әгәр ҡыҙыҡһығыҙ икән, мине күҙәтеп барырға һәм уртаҡлашырға онотмағыҙ. Һаулыҡ булығыҙ!