Höwesin Reňki: Gyzyl we Ak

Gyzyl we ak reňklere bolan höwesim 2022-nji ýylda iş durmuşymyzy tamamlap, Tekirdağ/Şarköýe göçenimizde başlandy.

Bilşiňiz ýaly, bu sebit şerap üzümi bag­lary we netijede şeraplary bilen meşhurdyr. Ýöne men hemişe şeraplardan daşda durdum. Bu aralyk şeýle uly boldy welin, şerap baradaky iň soňky ýadym orta mekdep ýyllarymdaky (1985-1987) tatlanda erbet tagymynyň bolmagy we maňa güýçli kelle agyry bermegidir.

Şol wagtdan 2023-nji ýyla çenli täzeden şerap içendigimi ýadyma düşmeýär. 2023-nji ýylyň awgust aýy geleninde, aýalym Selma Şarköýdäki dostlarymyzyň öý şerapyny ýasaýandygyny bildi. Olara özi hem şerap ýasamak isleýändigini aýdyp, şerap ýasamak prosesine gatnaşmak isledi. Meniň halym bolsa, şerapy gaty halamandygym üçin - elbetde, şol döwürlerde :) - daşda durdum.

Bu arada, biz şerap ýasamagyny bilenokduk; dostlaryň bilimleri we ugry bilen ýasalardy. Aýalym, şerapy söýýän bolany üçin, 100 kg üzümden şerap ýasalyň diýende, men 50 kg-dan ýasalyň diýdim, nähäl hem bolsa men köp şerap içmeýärin ahyryn. Soňra 11-nji sentýabr 2023-nji ýyl güni özümizi bagda üzüm ýygnaýarkaňa tapdyk. Üzümleri ýygnaýarkam ellerim gan gyzyl bolupdy. Bilýäňiz, gyzyl reňkli miweler we gök önümler antioksidant saklaýar. Muny göz öňünde tutup, aýalyma 50 däl-de, özüniň öňden ýygnamak isleýän möçberi bolan 100 kg üzüm ýygnalyň diýdim.

Gysgasy, üzümler ýyglandy, ýekäme saýlandy we gysyldy. Indiki makalaňda düşündirjek ädimleri ýerine ýetirip, şerabymyzy ýasadyk. Emma bu ilkinji synanyşyk ajaýyp ýalňyşlyklara dolupdyr. Bu ýalňyşlyklaryň nämedigini soňra alan okuwlaryň netjesinde öwrendim. Emma muňa garamazdan, çykan şerapyň tagmy ýadymdaky köne erbet keşpden gaty daşdy. Soňra has bilgili dostlaryň gürrüň berenlerinden biz köp ýalňyş edendigimize düşündik. Oýlandym, şu ýalňyşlyklara garamazdan şerapyň tagmy maňa ýaknasa, bu ýalňyşlyksyz ýasalan şerapyň tagmy nähili bolar? Hökman dogry okuw almalydym. Şeýlelikde hem etdim.

Üç dürli edaradan okuw aldym, olaryň biri esasan üzüm ösdürmäge gönükdirilipdi. Ep-esli hak töläp alan soňky okuwym halkara ykrar edilen we geçerli WSET Derejesi 2 sertifikatydyr. Şerap barada okan köp sanly kitaplary hasaba almasaň belä... Sorajakdygyňyzy çaklaýaryn: 2024-nji ýylda we ondan soňra şerap ýasadyňyzmy? Elbetde ýasadym. Göz öňüne getirip bilersiňiz, alan bilimlerimin netijesinde indiki ýyl (2024 hasyl) ýasan şerabym has-da gowusy boldy. 2025-nji ýyl hasylynda hem gyzyl, hem-de ak şerap ýasaýaryn. Elbetde, bu şeraplary degişli kanun çäginde (TAPDK) diňe maşgalamyzyň öz sarp etmegi üçin ýasaýarys. Gysgasy, şerapy halanaýan däl ýaly gelip ýeten nokadym şu.

Şeraby Näme Üçin Söýüp Başladym?

Şeýlelikde, fermentasiýa netijesinde şeraba öwrülen üzüm şiresi näme üçin maňa şeýle täsir etdi? Özüme bu soragy berenimde, özümde köp jogap tapdym.

Şerapyň taryhy örän gadymy döwürlere, Hristos dogulmazdan öň neolitik döwrüň ahyryna, ýagny b.e.öň 6000-nji ýyllara barýar. Arheologlaryň Gruziýanyň paýtagty Tiflisden 50 km uzaklykdaky Günorta Kawkazyň iki obasynda geçiren barlaglarynyň netijesinde şol döwürlerde ýaşaýan jemgyýetleriň ulanan keramikalarynda şerap yzlary tapyldy. Başgaça aýdanyňda, stakanyňyzdaky şerap dodaklaryňyza degen pursatynda, iň azyndan 8000 ýyllyk taryh mirasyny we hekaýasyny içýärsiňiz. Bu gaty tolgundyryjy. Üzüm ösdürmek we elbetde, şerap öndürmek şol döwürden şu günki güne nesil-nesilden geçirilen bilimler bilen ösdi. Hususan-da senagat rewolýusiýasyna çenli sosial-ykdysady we medeni tertibäň esasy sütünleriniň biri bolupdy.

Şerap asuda we özgüçe alkogolly içgidir. We özüne hem şeýle çemeleşilmegini talap edýär. Mysal üçin, arabesk aýdym-saz oňa göra däl. Owadan haýal aýdym-saz bilen bolan söhbetdeşlikleriň we tanslaryň ajaýyp ýoldaşydyr. Ol asudaçylygyň elinden tutýar we aggressiýa arka öwrýär. Şu tarapdan seredeniňde, mysal üçin, ony piwony içen ýaly diňe siňdirip bolmaýar. Ýa-da iň bolmanda içilmeli däl.

Stakanda öwrüp, soňra ysyny alyp, sizi aromatlar dünýäsine äkidip we sizi şol yslar bilen syýahatly çykarýan başga haýsy içgi bar? Barmy? Ol hödürleýän yslar sizi käwagt ýakynky geçmişiňize, käwagt bolsa çagalygyňyza alyp gidýär.

Ak we gyzyl şeraplar tebigy taýdan biri-birinden tapawutlanýar. Ýöne aklar we gyzyllar hem öz içlerinde dürli aroma profilini görkezýärler. Ýene-de her şerapyň özüne mahsus tekstural aýratynlyklary bar (kislotalyk, tannin we ş.m.). Bularyň hemmesi göz öňünde tutulyp, dogry iýmit bilen jübütlenende, damagyňyzdaky şol ajaýyp birleşmegiň lezzetini ýadyňyzdan çykaryp bilersiňizmi?

Şerap diýeniňde, aňyňyza baglar gelýär, üzüm ösdürmek gelýär, oba hojalygy gelýär, fermerler gelýär, howanyň ýagdaýy gelýär, geografiýa gelýär, gysgasy tebigat gelýär. Üzüm tebigatyň size hödürleýän sowgady.

Elbetde, şerap barada aýdyljak has köp söz bar. Emma oňa höweslenmek üçin bu sebäpler ýeterlik dälmi?

Iň Soňky Söz

Geljekde blog ýazgylary arkaly şerap barada öwrenen we tejribe eden zatlarmy tutuş dünýä ýaýmak, bu höwesi hemmä ornaşdyrmak isleýärin. Gyzyklanýan bolsaňyz, meni yzarlamagy we paýlaşmagy ýatdan çykarmaň. Sag boluň!